Farmakoterapia w leczeniu otyłości – co warto wiedzieć

Kluczowe wnioski w skrócie

Farmakoterapia otyłości to leczenie wspomagające dla osób z BMI ≥ 30 lub BMI ≥ 27 z chorobami współistniejącymi. Leki (np. analogi GLP-1, tirzepatyd, naltrekson/bupropion) działają na ośrodki głodu i sytości w mózgu oraz spowalniają opróżnianie żołądka. Terapia pod kontrolą lekarza może przynieść utratę masy ciała rzędu 5-20%, ale wymaga trwałej zmiany stylu życia, aby uniknąć efektu jo-jo po odstawieniu leków.

Kluczowy fakt: Najnowsze leki (np. tirzepatyd) pozwalają na redukcję masy ciała nawet powyżej 20% wagi wyjściowej.

Kryterium kwalifikacji: BMI ≥ 30 lub BMI ≥ 27 z powikłaniami (np. nadciśnienie, cukrzyca).

Dlaczego otyłość może wymagać leczenia farmakologicznego?

Przez lata otyłość była postrzegana głównie przez pryzmat wyglądu i siły charakteru. Dziś nauka daje nam jasny sygnał – to przewlekła choroba o skomplikowanym podłożu, która wpływa na cały organizm i wymaga kompleksowego podejścia medycznego. Otyłość dotyka milionów ludzi na całym świecie, również w Polsce. Fundamentem leczenia zawsze jest zmiana stylu życia, obejmująca zbilansowaną dietę, regularną aktywność fizyczną i nierzadko wsparcie psychologiczne. Jednak dla wielu pacjentów sama modyfikacja nawyków to za mało, by osiągnąć trwałe rezultaty. Właśnie w takich sytuacjach z pomocą przychodzi nowoczesna medycyna i leczenie farmakologiczne.

Czym jest farmakoterapia w leczeniu otyłości, dla kogo jest przeznaczona i jakich efektów po jej wdrożeniu można się spodziewać? W tym artykule przyjrzymy się, co warto wiedzieć o farmakoterapii w leczeniu otyłości.

Więcej o leczeniu otyłości przeczytasz w artykule „Leki na otyłość – droga na skróty czy konieczność? Fakty, mity i skutki uboczne”.

Co to jest farmakoterapia otyłości i jak działa?

Leki przeznaczone do leczenia otyłości to substancje farmakologicznie czynne, dostępne wyłącznie na receptę, których skuteczność i bezpieczeństwo w redukcji masy ciała zostały potwierdzone w badaniach klinicznych. Ich zadaniem jest modyfikacja procesów fizjologicznych organizmu, które odpowiadają za regulację apetytu, metabolizmu i magazynowania energii [1].

Zgodnie z definicją, leki te muszą spełniać rygorystyczne normy i są zatwierdzane przez agencje regulacyjne, takie jak Europejska Agencja Leków (ang. European Medicines Agency, EMA). Nie są to suplementy diety ani “magiczne pigułki” na odchudzanie, które może zastosować każdy. Są to leki przepisywane wyłącznie na receptę po uprzednim przeprowadzeniu przez lekarza szczegółowego wywiadu.

Celem farmakoterapii nie jest samo odchudzanie, ale wsparcie pacjenta w osiągnięciu i utrzymaniu klinicznie istotnej utraty masy ciała (zwykle co najmniej 5-10% wagi wyjściowej), co przekłada się na realne korzyści zdrowotne, takie jak poprawa kontroli cukrzycy, obniżenie ciśnienia tętniczego czy redukcja ryzyka chorób sercowo-naczyniowych [2,3].

Nowoczesne leki na otyłość działają poprzez precyzyjnie określone mechanizmy. Wpływają między innymi na funkcjonowanie ośrodkowego układu nerwowego oraz hormonalną kontrolę metaboliczną [4]. 

Kluczowe dla powodzenia leczenia jest zrozumienie, że farmakoterapia jest leczeniem wspomagającym, a nie zastępczym. Jej skuteczność jest największa, gdy stanowi integralną część kompleksowego planu terapeutycznego, który obejmuje dietę, aktywność fizyczną i wsparcie behawioralne.

Kto kwalifikuje się do farmakologicznego leczenia otyłości?

Decyzja o włączeniu farmakoterapii do leczenia otyłości nigdy nie jest podejmowana pochopnie i zawsze należy do lekarza. Leki na otyłość nie są rozwiązaniem dla każdej osoby z nadmierną masą ciała. Stanowią wsparcie dla pacjentów, którzy spełniają określone, międzynarodowe kryteria medyczne. Głównym elementem branym pod uwagę jest wskaźnik masy ciała (BMI) [2].

Zgodnie z aktualnymi wytycznymi, leczenie farmakologiczne można rozważyć w dwóch głównych przypadkach [1,2]:

1. U pacjentów z otyłością, czyli gdy ich wskaźnik BMI wynosi 30 kg/m² lub więcej. W tej sytuacji sama diagnoza otyłości jest już wystarczającym wskazaniem do rozważenia leczenia.
2. U pacjentów z nadwagą, u których wskaźnik BMI wynosi 27 kg/m² lub więcej i towarzyszy jej co najmniej jedna choroba współistniejąca, której przyczyną lub skutkiem jest nadmierna masa ciała. Do takich schorzeń należą między innymi:
   • Cukrzyca typu 2 lub stan przedcukrzycowy,
   • Nadciśnienie tętnicze,
   • Dyslipidemia (nieprawidłowe stężenie cholesterolu i triglicerydów),
   • Obturacyjny bezdech senny,
   • Choroby układu sercowo-naczyniowego.

Warto podkreślić, że spełnienie powyższych kryteriów nie oznacza automatycznego otrzymania recepty. Lekarz przed podjęciem decyzji przeprowadza szczegółowy wywiad, ocenia ogólny stan zdrowia pacjenta, analizuje dotychczasowe próby redukcji masy ciała oraz wyklucza ewentualne przeciwwskazania do stosowania konkretnych leków. Farmakoterapia jest więc precyzyjnie dobranym narzędziem, a nie uniwersalnym rozwiązaniem dla każdego [5,6].

Jak działają leki stosowane w terapii otyłości?

Nowoczesne leki stosowane w leczeniu otyłości to efekt wieloletnich badań nad skomplikowanymi procesami regulującymi apetyt i metabolizm. Nie działają one jak popularne „spalacze tłuszczu”, ale precyzyjnie celują w naturalne szlaki sygnałowe organizmu. Ich mechanizmy można podzielić na dwie główne kategorie [4].

Jak leki regulują ośrodek głodu i sytości?

Nasz mózg, a konkretnie obszar zwany podwzgórzem, działa jak centrum dowodzenia głodem i sytością. To tutaj docierają sygnały z całego organizmu, informujące o poziomie głodu i sytości.

• Regulacja ośrodków głodu i sytości. Leki wpływają na neuroprzekaźniki w mózgu. Modyfikują one aktywność neuronów w podwzgórzu, co z jednej strony zmniejsza uczucie głodu, a z drugiej nasila sygnał sytości po spożytym posiłku [4,7].
• Kontrola układu nagrody. Jedzenie, zwłaszcza to bogate w cukier i tłuszcz, aktywuje w mózgu tzw. układ nagrody. Generuje to odczuwanie przyjemności i motywuje do dalszego jedzenia, nawet gdy nie jesteśmy głodni. Leki hamują ten mechanizm, co pomaga zmniejszyć apetyt na konkretne, wysokokaloryczne produkty i ograniczyć kompulsywne objadanie [8,9,10].

Jak działają hormony jelitowe (GLP-1) w leczeniu otyłości?

Po każdym posiłku nasz układ pokarmowy uwalnia hormony, które informują mózg o dostarczeniu pożywienia. Jednym z najważniejszych tego typu hormonów jest glukagonopodobny peptyd-1 (GLP-1) [11,12].

Farmakoterapia stosowana w leczeniu otyłości wykorzystuje jego naturalny mechanizm. Leki z grupy analogów GLP-1 to syntetyczne odpowiedniki naszego własnego hormonu, ale o znacznie dłuższym czasie działania. Ich wpływ na organizm jest wielokierunkowy:

• Bezpośrednio oddziałują na mózg, aktywując ośrodki sytości i redukując uczucie głodu.
• Spowalniają opróżnianie żołądka, co sprawia, że jedzenie pozostaje w nim dłużej, a my odczuwamy sytość przez dłuższy czas po posiłku.
• Regulują stężenie glukozy we krwi, co jest dodatkową korzyścią, zwłaszcza u pacjentów z cukrzycą typu 2, stanem przedcukrzycowym lub insulinoopornością, ze względu na ograniczenie napadów “wilczego głodu”.

Dzięki tym mechanizmom pacjent zaczyna spożywać mniejsze porcje i rzadziej odczuwa głód, co znacząco ułatwia przestrzeganie zaleceń dietetycznych i budowanie zdrowych nawyków żywieniowych.

Jakie leki na otyłość są dostępne w Polsce?

Współczesna medycyna oferuje skuteczne narzędzia farmakologiczne, które realnie zmieniają podejście do leczenia otyłości. Nie jest to jedna uniwersalna metoda – dostępne terapie działają w różny sposób, mają inną formę podania i są przeznaczone dla pacjentów o odmiennych potrzebach zdrowotnych. 

Mają one różne działanie, ale wspólny cel – pomóc pacjentowi w przestrzeganiu zaleceń dietetycznych i trwałej zmianie nawyków. Aby zrozumieć dostępne opcje, warto poznać kluczowe grupy leków, które zrewolucjonizowały leczenie otyłości w Polsce.

Czym różnią się liraglutyd i semaglutyd (analogi GLP-1)?

To obecnie najpopularniejsza i jedna z najskuteczniejszych grup leków. Ich działanie opiera się na naśladowaniu naturalnego hormonu jelitowego GLP-1, który odgrywa kluczową rolę w regulacji apetytu i metabolizmu glukozy [13]. W Polsce analogi GLP-1 dostępne są w formie zastrzyków lub tabletek [14].

Mechanizm działania: Analogi GLP-1 wpływają na mózg, aktywując receptory GLP-1 w mózgu, co prowadzi do zwiększenia uczucia sytości i zmniejszenia głodu. Dodatkowo, spowalniają tempo opróżniania żołądka, dzięki czemu pokarm dłużej pozostaje w żołądku, co dodatkowo potęguje uczucie sytości po posiłku [15].

Forma podania: Leki te podaje się głównie w formie codziennych (liraglutyd) lub cotygodniowych (semaglutyd) zastrzyków podskórnych, które pacjent wykonuje samodzielnie za pomocą prostego w obsłudze wstrzykiwacza (pena).

Spodziewana skuteczność: Badania kliniczne wykazują, że pacjenci stosujący leki w połączeniu ze zmianą stylu życia mogą osiągnąć średnią utratę masy ciała wynoszącą od kilku do nawet kilkunastu procent wagi wyjściowej w ciągu roku [16,17].

Najczęstsze działania niepożądane: Zwykle mają charakter przejściowy i dotyczą układu pokarmowego. Pacjenci najczęściej zgłaszają nudności, wymioty, biegunki lub zaparcia, które zazwyczaj łagodnieją w miarę adaptacji organizmu do leczenia [16,17].

Jak działa tirzepatyd (podwójny agonista GIP i GLP-1)?

Jest to najnowsza generacja leków w terapii otyłości i cukrzycy typu 2, która stanowi ewolucję w stosunku do analogów GLP-1. Przedstawicielem tej grupy jest tirzepatyd, dostępny w formie cotygodniowych zastrzyków. Jego wyjątkowość polega na tym, że naśladuje działanie nie jednego, a dwóch hormonów jelitowych – GLP-1 oraz GIP [18].

Mechanizm działania: Tirzepatyd jest pierwszym lekiem, który naśladuje działanie dwóch różnych hormonów jelitowych – GLP-1 oraz GIP. Dzięki temu podwójnemu mechanizmowi aktywuje jednocześnie receptory dla GLP-1 i GIP. Działanie na receptor GLP-1 jest podobne jak w poprzedniej grupie leków – zwiększa sytość i hamuje apetyt. Dodatkowe działanie GIP wzmacnia regulację stężenia glukozy we krwi oraz może odgrywać rolę w metabolizmie tkanki tłuszczowej, potęgując efekt odchudzający [19,20,21].

Forma podania: Podobnie jak semaglutyd, tirzepatyd podaje się w formie cotygodniowych zastrzyków podskórnych.

Spodziewana skuteczność: Badania kliniczne wykazały, że tirzepatyd pozwala na osiągnięcie najwyższej procentowej utraty masy ciała spośród wszystkich dostępnych obecnie farmakoterapii, u wielu pacjentów przekraczającej nawet 20% wagi wyjściowej [19,22,23].

Najczęstsze działania niepożądane: Profil skutków ubocznych jest podobny do analogów GLP-1 i obejmuje głównie dolegliwości ze strony układu pokarmowego [22].

Jak naltrekson z bupropionem hamują apetyt?

Są to leki doustne, dostępne w formie tabletek, które łączą w sobie dwie substancje czynne, działające na ośrodkowy układ nerwowy [24,25].

Mechanizm działania: Bupropion to lek o działaniu przeciwdepresyjnym, który wpływa na ośrodek głodu w podwzgórzu, zmniejszając ochotę na jedzenie. 

Naltrekson z kolei stosowany jest w leczeniu uzależnień. Oddziałuje na tzw. układ nagrody w mózgu, sprawiając, że jedzenie, zwłaszcza wysokokalorycznych produktów, przestaje być tak satysfakcjonujące i przyjemne, co pomaga w walce z kompulsywnym objadaniem [26,27].

Forma podania: Lek ma postać tabletek doustnych przyjmowanych codziennie.

Spodziewana skuteczność: Badania kliniczne pokazują, że średnia utrata masy ciała u pacjentów stosujących ten lek w połączeniu ze zmianą stylu życia wynosi około 5-8% wagi wyjściowej w ciągu roku [26,28].

Najczęstsze działania niepożądane: Nudności, bóle głowy, suchość w ustach, bezsenność [26,28].

Ważne! Należy bezwzględnie pamiętać, że wszystkie wymienione leki są dostępne wyłącznie na receptę i muszą być stosowane pod ścisłą kontrolą lekarza jako element kompleksowego leczenia otyłości. Leki nie zastępują zmiany stylu życia, lecz ją wspomagają. Nowoczesne preparaty działają głównie na ośrodkowy układ nerwowy, zmniejszając uczucie głodu, zwiększając uczucie sytości i pomagając pacjentowi lepiej kontrolować apetyt. 

Jakich efektów odchudzania można się spodziewać?

Decyzja o rozpoczęciu farmakoterapii otyłości wiąże się z wieloma nadziejami, ale również pytaniami i wątpliwościami dotyczącymi efektów i bezpieczeństwa. Leki są skutecznym narzędziem, jednak kluczowe jest posiadanie realistycznych oczekiwań oraz świadomość, że leczenie musi przebiegać pod ścisłą kontrolą specjalisty.

Skuteczność leczenia farmakologicznego mierzy się nie tylko w utraconych kilogramach, ale przede wszystkim w procentowej redukcji wyjściowej masy ciała. Dlaczego? Ponieważ już utrata 5-10% wagi przynosi ogromne korzyści zdrowotne [3,4,6]. Między innymi poprawia kontrolę ciśnienia tętniczego i stężenia glukozy we krwi, obniża stężenie cholesterolu oraz zmniejsza ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych.

• Realne cele → W zależności od zastosowanego leku i indywidualnej reakcji organizmu pacjenci mogą spodziewać się średniej utraty wagi na poziomie od 5% do nawet ponad 20% w skali roku.
• Indywidualna reakcja → Należy pamiętać, że każdy organizm inaczej reaguje na leczenie. U niektórych pacjentów efekty mogą być szybsze i bardziej spektakularne, u innych redukcja wagi będzie wolniejsza, ale wciąż klinicznie istotna.

Czy farmakoterapia jest bezpieczna i jak długo trwa?

Leki na otyłość to silnie działające preparaty, które można stosować wyłącznie pod nadzorem lekarza. To gwarancja możliwie najwyższego profilu bezpieczeństwa i powodzenia terapii.

• Monitorowanie postępów i skutków ubocznych. Regularne wizyty kontrolne pozwalają lekarzowi ocenić, czy leczenie przynosi oczekiwane rezultaty, oraz czy nie pojawiają się działania niepożądane. Najczęstsze skutki uboczne, takie jak dolegliwości żołądkowo-jelitowe, zwykle mają charakter przejściowy i można je kontrolować, np. poprzez stopniowe zwiększanie dawki leku, zmiany w diecie lub odpowiednią suplementację.
• Dostosowanie terapii. Lekarz na bieżąco dostosowuje leczenie do potrzeb pacjenta, co pozwala zmaksymalizować korzyści i zminimalizować ryzyko działań niepożądanych oraz nawrotu choroby.

Otyłość jest chorobą przewlekłą. Dlatego jej leczenie, w tym farmakoterapia, ma charakter długoterminowy. Leki nie są „kuracją na miesiąc”, ale narzędziem, które ma wspierać pacjenta przez wiele miesięcy, a czasem nawet lat. Nagłe odstawienie leku bez utrwalenia zdrowych nawyków żywieniowych i regularnej aktywności fizycznej niemal zawsze prowadzi do powrotu utraconych kilogramów [29,30,31].

Podsumowując, farmakoterapia jest skuteczną i bezpieczną metodą leczenia otyłości, pod warunkiem, że jest traktowana jako element kompleksowego planu, realizowanego we współpracy z lekarzem.

Dlaczego farmakoterapia to nie droga na skróty?

Obalmy bardzo popularny mit – leki na otyłość nie są magicznym rozwiązaniem, które działa w oderwaniu od pacjenta. Choć ich skuteczność jest imponująca, nie zastąpią one najważniejszego elementu terapii, czyli świadomego zaangażowania w zmianę stylu życia.

Prawdziwa siła farmakoterapii widoczna jest dopiero wtedy, gdy traktujemy ją jako narzędzie oraz potężnego sojusznika w procesie, a nie jako wykonawcę całej pracy za nas. W wielu dyskusjach na temat otyłości farmakoterapia często pojawia się jako proste i szybkie rozwiązanie, określane jako drogę na skróty do szczupłej sylwetki. To jednak fundamentalny błąd. Skuteczność farmakoterapii zależy od zrozumienia jej prawdziwej roli. Jest ona wsparciem dla kluczowych zmian w stylu życia, a nie ich zastępstwem.

Dlaczego leki działają najlepiej w połączeniu z dietą i ruchem?

Najlepsze rezultaty terapii otyłości osiąga się, gdy leki, dieta, aktywność fizyczna oraz wsparcie psychologa lub psychodietetyka działają w synergii.

Leki, kontrolując apetyt i zwiększając uczucie sytości, dają nam „przestrzeń” i komfort psychiczny, byśmy mogli skupić się na nauce zdrowych nawyków żywieniowych. Łatwiej jest nam komponować zbilansowane posiłki i unikać podjadania, gdy nie walczymy z ciągłym uczuciem głodu. Gdy organizm nie jest obciążony skutkami insulinooporności, takimi jak zmęczenie i senność, chętniej podejmujemy regularną aktywność fizyczną.  Bez obsesyjnego myślenia o jedzeniu, możemy pracować z psychologiem czy psychodietetykiem nad wyjściem z zaburzeń odżywiania i budowaniem zdrowej relacji z jedzeniem. Dzięki zauważalnym efektom leczenia łatwiej jest nam utrzymać motywację do dalszego działania.

Można powiedzieć, że farmakoterapia to rusztowanie, które pozwala bezpiecznie zbudować solidne fundamenty zdrowego stylu życia.

Jak uniknąć efektu jo-jo po odstawieniu leków?

Co się stanie po odstawieniu leków? Jeśli w trakcie leczenia nie doszło do trwałej zmiany stylu życia oraz podejścia do jedzenia, odpowiedź jest niemal pewna – masa ciała wróci do punktu wyjścia [29,30,31].Organizm osoby z otyłością oraz jej przyzwyczajenia i nawyki mają silne tendencje do utrzymania nadmiernej masy ciała.

Leki pomagają przełamać te mechanizmy, ale nie eliminują ich na zawsze [32]. Jedynym sposobem na utrzymanie efektów po zakończeniu farmakoterapii jest utrwalenie zdrowych nawyków, które staną się nową normalnością [33]. Celem leczenia nie jest więc sama utrata kilogramów, ale nauczenie się, jak żyć inaczej, by do nich nie wracać i raz na zawsze uporać się z chorobą otyłościową.

Gdzie szukać pomocy w leczeniu otyłości?

Otyłość to złożona, przewlekła choroba, której leczenie wymaga znacznie więcej niż tylko silnej woli. Nowoczesna farmakoterapia otwiera nowy rozdział w walce z nadmierną masą ciała, oferując pacjentom skuteczne i bezpieczne wsparcie w procesie odzyskiwania zdrowia.

Jak dowiedzieliśmy się z artykułu, leki na otyłość to zaawansowane preparaty, które działają na naturalne mechanizmy organizmu – regulują ośrodki głodu i sytości w podwzgórzu oraz naśladują działanie hormonów jelitowych. Są one przeznaczone dla precyzyjnie określonej grupy pacjentów i muszą być stosowane pod ścisłą kontrolą lekarza, co gwarantuje bezpieczeństwo i maksymalizację korzyści terapeutycznych.

Kluczowym wnioskiem jest jednak to, że farmakoterapia nie jest drogą na skróty. Jej największa siła ujawnia się, gdy staje się częścią kompleksowej strategii, w której fundamentem pozostaje trwała zmiana stylu życia. Połączenie wsparcia farmakologicznego ze zbilansowaną dietą, regularną aktywnością fizyczną i pomocą psychologiczną to najskuteczniejsza droga nie tylko do utraty kilogramów, ale przede wszystkim do poprawy ogólnego stanu zdrowia i utrzymania efektów na całe życie.

Jeśli czujesz, że ten problem może dotyczyć Ciebie, skorzystaj z pomocy obesitologów Kliniki FITEDO, którzy zaplanują dopasowaną do Ciebie ścieżkę leczenia. Wystarczy jedna decyzja. Całą resztę bierze na siebie zespół ekspertów Kliniki FITEDO.

Źródła wiedzy:

1. Wharton S., Lau D.C.W., Vallis M., Sharma A.M., Biertho L. i wsp.: Obesity in adults: a clinical practice guideline, CMAJ 2020, 192(31): E875-E891. 
2. Jensen M.D., Ryan D.H., Apovian C.M., Ard J.D., Comuzzie A.G. i wsp.: 2013 AHA/ACC/TOS guideline for the management of overweight and obesity in adults: a report of the American College of Cardiology/American Heart Association Task Force on Practice Guidelines and The Obesity Society, Circulation 2014, 129(25 Suppl 2): S102-38. 
3. Ryan D.H., Yockey S.R.: Weight Loss and Improvement in Comorbidity: Differences at 5%, 10%, 15%, and Over, Curr Obes Rep 2017, 6(2): 187-194. 
4. Müller T.D., Blüher M., Tschöp M.H., DiMarchi R.D.: Anti-obesity drug discovery: advances and challenges, Nat Rev Drug Discov 2022, 21(3): 201-223. 
5. Apovian C.M., Aronne L.J., Bessesen D.H., McDonnell M.E., Murad M.H. i wsp.: Pharmacological management of obesity: an endocrine Society clinical practice guideline, J Clin Endocrinol Metab 2015, 100(2): 342-62. 
6. Garvey W.T., Mechanick J.I., Brett E.M., Garber A.J., Hurley D.L. i wsp.: AMERICAN ASSOCIATION OF CLINICAL ENDOCRINOLOGISTS AND AMERICAN COLLEGE OF ENDOCRINOLOGY COMPREHENSIVE CLINICAL PRACTICE GUIDELINES FOR MEDICAL CARE OF PATIENTS WITH OBESITY, Endocr Pract 2016, 22 Suppl 3: 1-203. 
7. Farr O.M., Li C.R., Mantzoros C.S.: Central nervous system regulation of eating: Insights from human brain imaging, Metabolism 2016, 65(5): 699-713. 
8. Berthoud H.R., Münzberg H., Morrison C.D.: Blaming the Brain for Obesity: Integration of Hedonic and Homeostatic Mechanisms, Gastroenterology 2017, 152(7): 1728-1738. 
9. Grill H.J.: A Role for GLP-1 in Treating Hyperphagia and Obesity, Endocrinology 2020, 161(8): bqaa093. 
10. Smith N.K., Hackett T.A., Galli A., Flynn C.R.: GLP-1: Molecular mechanisms and outcomes of a complex signaling system, Neurochem Int 2019, 128: 94-105. 
11. Müller T.D., Finan B., Bloom S.R., D’Alessio D., Drucker D.J. i wsp.: Glucagon-like peptide 1 (GLP-1), Mol Metab 2019, 30: 72-130. 
12. Drucker D.J.: GLP-1 physiology informs the pharmacotherapy of obesity, Mol Metab 2022, 57:101351. 
13. Aldawsari M., Almadani F.A., Almuhammadi N., Algabsani S., Alamro Y. i wsp.: The Efficacy of GLP-1 Analogues on Appetite Parameters, Gastric Emptying, Food Preference and Taste Among Adults with Obesity: Systematic Review of Randomized Controlled Trials, Diabetes Metab Syndr Obes 2023, 16: 575-595. 
14. Drucker D.J.: Mechanisms of Action and Therapeutic Application of Glucagon-like Peptide-1, Cell Metab 2018, 27(4): 740-756.
15. Müller T.D., Finan B., Bloom S.R., D’Alessio D., Drucker D.J. i wsp.: Glucagon-like peptide 1 (GLP-1), Mol Metab 2019, 30: 72-130.
16. Pi-Sunyer X., Astrup A., Fujioka K., Greenway F., Halpern A. i wsp.: A Randomized, Controlled Trial of 3.0 mg of Liraglutide in Weight Management, N Engl J Med 2015, 373(1): 11-22. 
17. Wilding J.P.H., Batterham R.L., Calanna S., Davies M., Van Gaal L.F. i wsp.: Once-Weekly Semaglutide in Adults with Overweight or Obesity, N Engl J Med 2021, 384(11): 989-1002. 
18. Véniant M.M., Lu S.C., Atangan L., Komorowski R., Stanislaus S. i wsp.: A GIPR antagonist conjugated to GLP-1 analogues promotes weight loss with improved metabolic parameters in preclinical and phase 1 settings, Nat Metab 2024, 6(2): 290-303.
19. Jastreboff A.M., Aronne L.J., Ahmad N.N., Wharton S., Connery L. i wsp.: Tirzepatide Once Weekly for the Treatment of Obesity, N Engl J Med 2022, 387(3): 205-216. 
20. Nauck M.A., D’Alessio D.A.: Tirzepatide, a dual GIP/GLP-1 receptor co-agonist for the treatment of type 2 diabetes with unmatched effectiveness regrading glycaemic control and body weight reduction, Cardiovasc Diabetol 2022, 21(1): 169. 
21. Liu Q.K.: Mechanisms of action and therapeutic applications of GLP-1 and dual GIP/GLP-1 receptor agonists, Front Endocrinol (Lausanne) 2024, 15: 1431292. 
22. Drucker D.J.: Efficacy and Safety of GLP-1 Medicines for Type 2 Diabetes and Obesity, Diabetes Care 2024, 47(11): 1873-1888. 
23. Garvey W.T., Frias J.P., Jastreboff A.M., le Roux C.W., Sattar N. i wsp.: Tirzepatide once weekly for the treatment of obesity in people with type 2 diabetes (SURMOUNT-2): a double-blind, randomised, multicentre, placebo-controlled, phase 3 trial, Lancet 2023, 402(10402): 613-626. 
24. Elmaleh-Sachs A., Schwartz J.L., Bramante C.T., Nicklas J.M., Gudzune K.A. i wsp.: Management in Adults: A Review, JAMA 2023, 330(20): 2000-2015.
25. Onakpoya I.J., Lee J.J., Mahtani K.R., Aronson J.K., Heneghan C.J.: Naltrexone-bupropion (Mysimba) in management of obesity: A systematic review and meta-analysis of unpublished clinical study reports, Br J Clin Pharmacol 2020, 86(4): 646-667. 
26. Greenway F.L., Fujioka K., Plodkowski R.A., Mudaliar S., Guttadauria M. i wsp: Effect of naltrexone plus bupropion on weight loss in overweight and obese adults (COR-I): a multicentre, randomised, double-blind, placebo-controlled, phase 3 trial, Lancet 2010, 376(9741): 595-605.
27. Wadden T.A., Foreyt J.P., Foster G.D., Hill J.O., Klein S. i wsp.: Weight loss with naltrexone SR/bupropion SR combination therapy as an adjunct to behavior modification: the COR-BMOD trial, Obesity (Silver Spring) 2011, 19(1): 110-20. 
28. Apovian C.M., Aronne L., Rubino D., Still C., Wyatt H. i wsp.: A randomized, phase 3 trial of naltrexone SR/bupropion SR on weight and obesity-related risk factors (COR-II), Obesity (Silver Spring) 2013, 21(5): 935-43. 
29. Rubino D., Abrahamsson N., Davies M., Hesse D., Greenway F.L. i wsp.: Effect of Continued Weekly Subcutaneous Semaglutide vs Placebo on Weight Loss Maintenance in Adults With Overweight or Obesity: The STEP 4 Randomized Clinical Trial, JAMA 2021, 325(14): 1414-1425. 
30. Hall K.D., Kahan S.: Maintenance of Lost Weight and Long-Term Management of Obesity, Med Clin North Am 2018, 102(1): 183-197. 
31. Kushner R.F.: Weight Loss Strategies for Treatment of Obesity: Lifestyle Management and Pharmacotherapy, Prog Cardiovasc Dis 2018, 61(2): 246-252. 
32. Rubino F., Puhl R.M., Cummings D.E., Eckel R.H., Ryan D.H. i wsp.: Joint international consensus statement for ending stigma of obesity, Nat Med 2020, 26(4): 485-497. 
33. Thomas J.G., Bond D.S., Phelan S., Hill J.O., Wing R.R.: Weight-loss maintenance for 10 years in the National Weight Control Registry, Am J Prev Med 2014, 46(1): 17-23.